Kredit kalkulyatori qanday hisoblaydi?
Hisob uchta raqamdan boshlanadi: kredit summasi (uy narxidan boshlang'ich to'lov ayirilgani), yillik foiz stavkasi va muddat. Foiz har oy qoldiq qarzga hisoblanadi — qarz kamaygan sari foiz qismi ham kamayib boradi. Shuning uchun «17,5% yillik» degani siz jami summaning 17,5 foizini to'laysiz degani emas: uzoq muddatli kreditda ortiqcha to'lov asosiy qarzdan ham katta bo'lib chiqishi mumkin.
Annuitet to'lov
Annuitetda oylik to'lov butun muddat davomida o'zgarmaydi. Boshida to'lovning katta qismi foizga ketadi, asosiy qarz sekin kamayadi; muddat oxiriga borib nisbat teskarisiga o'zgaradi. Formula: M = P × r × (1+r)n / ((1+r)n − 1), bunda P — kredit summasi, r — oylik stavka (yillik stavkani 12 ga bo'lgan), n — oylar soni.
Misol: 350 000 000 so'm, 17,5% yillik, 20 yil → oylik to'lov 5 267 297 so'm, jami foiz 914 151 221 so'm, jami to'lov 1 264 151 221 so'm.
Differensiyalangan to'lov
Bu usulda asosiy qarz muddatga teng bo'linadi, foiz esa har oy qoldiqqa hisoblanadi. Natijada birinchi to'lovlar eng katta bo'lib, keyin har oy kamayib boradi. Yuqoridagi misolda birinchi oy 6 562 500 so'm, oxirgi oy 1 479 601 so'm, jami foiz esa 615 052 083 so'm.
Qaysi biri arzonroq — annuitet yoki differensiyalangan?
Bir xil shartlarda differensiyalangan usul deyarli har doim arzonroq: bizning misolda farq 299 099 138 so'mni tashkil qiladi, chunki asosiy qarz tezroq kamayadi va foiz kichikroq qoldiqqa hisoblanadi. Ammo birinchi to'lovlar taxminan chorak baravar baland bo'lgani uchun bank daromadga qo'yadigan talabi ham qattiqroq bo'ladi. Annuitet esa oylik byudjetni rejalashtirishni osonlashtiradi. Ikkala variantni kalkulyatordagi «To'lov turi» tugmasi orqali o'z raqamlaringizda solishtirib ko'ring.
Qo'shimcha to'lov nima beradi?
Grafikdan tashqari to'langan har bir so'm to'g'ridan-to'g'ri asosiy qarzni kamaytiradi va kelgusi barcha oylar uchun foizni qirqadi. Misolimizda oyiga atigi 1 000 000 so'm qo'shib borilsa, 20 yillik kredit 9 yil 9 oyda yopiladi va 535 065 496 so'm foiz tejaladi — bu boshlang'ich kredit summasidan ham ko'p.
Amortizatsiya jadvali nima uchun kerak?
Jadval har bir davr uchun to'rtta raqamni ko'rsatadi: to'lov, uning asosiy qarzga ketgan qismi, foizga ketgan qismi va qoldiq qarz. Shu bilan «uch yildan keyin qarzim qancha qoladi?» yoki «muddatidan oldin yopsam qancha to'layman?» degan savollarga aniq javob olasiz. Jadvalni PDF ko'rinishida yuklab olib, bank taklif qilgan grafik bilan solishtirish qulay.
Ko'p so'raladigan savollar
Ipoteka uchun oylik to'lovni qanday hisoblayman?
Uy narxi va boshlang'ich to'lovni kiriting, so'ng bank taklif qilgan yillik stavka va muddatni belgilang. Kalkulyator oylik to'lovni, umumiy foizni va to'liq to'lov jadvalini darhol ko'rsatadi — tugma bosish ham, ro'yxatdan o'tish ham shart emas.
Annuitet va differensiyalangan to'lov o'rtasidagi farq nima?
Annuitetda oylik to'lov butun muddat davomida bir xil bo'ladi. Differensiyalanganda asosiy qarz teng bo'linadi va foiz qoldiqqa hisoblanadi, shuning uchun to'lov birinchi oyda eng katta bo'lib, keyin kamayib boradi. Differensiyalangan usulda jami foiz kamroq chiqadi, lekin dastlabki to'lovlar og'irroq.
Boshlang'ich to'lov qancha bo'lishi kerak?
O'zbekiston banklari odatda uy narxining 15–30 foizini talab qiladi; ayrim davlat dasturlarida bu ulush pastroq bo'lishi mumkin. Boshlang'ich to'lov qancha katta bo'lsa, kredit summasi va unga hisoblanadigan foiz shuncha kichik bo'ladi — kalkulyatorda bu farqni bir necha soniyada ko'rish mumkin.
Kalkulyator bergan raqam bank hisobiga to'liq mos keladimi?
Asosiy to'lov va foiz qismi bo'yicha — ha, chunki bu standart annuitet va differensiyalangan formulalar. Lekin bank qo'shimcha ravishda sug'urta, komissiya, baholash va rasmiylashtirish xarajatlarini qo'shishi mumkin. Shu sababli bankning yakuniy raqami biroz yuqori bo'lishi tabiiy.
Kreditni muddatidan oldin yopsam, foiz qaytariladimi?
Yo'q, chunki foiz oldindan emas, har oy qoldiq qarzga hisoblanadi. Siz shunchaki kelajakda to'lanishi kerak bo'lgan foizni to'lamay qolasiz — qancha erta yopsangiz, shuncha ko'p tejaysiz. Jadvaldagi «Qoldiq qarz» ustuni istalgan oyda yopish uchun kerak bo'ladigan summani ko'rsatadi.
Qo'shimcha to'lov muddatni qisqartiradimi yoki oylik to'lovni?
Bu kalkulyator qo'shimcha to'lovni muddatni qisqartirishga yo'naltiradi — bu variant deyarli har doim ko'proq tejash beradi. Ayrim banklar oylik to'lovni kamaytirish variantini ham taklif qiladi; bunda muddat o'zgarmaydi, lekin umumiy foiz kamroq qisqaradi.
Kalkulyatordan foydalanish bepulmi?
Ha, to'liq bepul. Ro'yxatdan o'tish, telefon raqami yoki shaxsiy ma'lumot talab qilinmaydi. Barcha hisob-kitoblar brauzeringizning o'zida bajariladi, kiritilgan raqamlar hech qayerga yuborilmaydi.
Natijalarni qanday saqlab olaman?
«PDF yuklab olish» tugmasini bosing — kredit shartlari, asosiy ko'rsatkichlar va to'liq amortizatsiya jadvali bitta hujjatga jamlanadi. Uni chop etish yoki bank menejeriga yuborish mumkin.
